W drugim artykule związanym z tzw. kryptowalutami postaram się przybliżyć tzw. security tokens – czym takie tokeny są, do czego służą a także czym różnią się od np. Bitcoina. Sferę kryptowalut/tokenów można podzielić na 3 typy:

  1. kryptowaluty
  2. utility tokens
  3. security tokens


Kryptowaluty


Kryptowaluty to wirtualne monety służące do bardzo szybkiego transferu pieniędzy/wartości w dowolne miejsce na świecie, np. Bitcoin. Każdy Bitcoin (BTC) ma pewną określoną wartość w danym momencie i przesyłając Bitcoiny transferujemy po prostu wartość z jednego konta na drugie. Żaden z Bitcoinów nie ma żadnej dodatkowej funkcjonalności – nie można ich użyć do niczego więcej niż transferu wartości. Więcej informacji na temat kryptowalut i technologii blokchain możesz znaleźć w moim poprzednim artykule – Blockchain, Bitcoin, kryptowaluty – wprowadzenie od podstaw.


Utility tokens


Tzw. utility tokens łączą w sobie cechy kryptowaluty z jakąś dodatkową użytecznością. Każdy token może być traktowany jedynie jako środek do przenoszenia wartości (tak jak Bitcoin), jednakże w zależności od platformy jest on w stanie dostarczyć pewną dodatkową funkcjonalność – zazwyczaj dostęp do usługi bądź produktu. Przykładami są:

  • Golem – Golem to sieć do udostępniania mocy obliczeniowej na potrzeby wymagających zadań, gdzie każdy może zdecydować ile tokenów GNT chciałby dostać za udostępnienie mocy swojego urządzenia lub ile jest skłonny zapłacić za wynajęcie takiej mocy od innych.
  • Civic – Civic to platforma dostarczająca usługi do zarządzania i weryfikowania tożsamości, CVC token jest używany do płatności na tej platformie.
  • Basic Attention Token – BAT jest tokenem używanym na platformie marketingowej Brave w celu kupna/sprzedaży różnego rodzaju usług i reklam
  • Ethereum – Ethery także można traktować jako utility tokens, które umożliwiają udział we wszystkich tzw. ICO (pierwotnych ofertach tokenów/monet w momencie ich stworzenia – odpowiednik oferty pierwotnej IPO dla akcji) bądź innych tzw. smart kontraktach (temat smart kontraktów jest tak obszerny, że zasługuje na osobny artykuł w przyszłości)
  • I wiele innych (dużo pozycji w Coin Market Cap to właśnie utility tokens)


Security tokens


Ogólną definicję tzw. security tokens można podać jako blockchainową reprezentację wartości, która jest obiektem jakiejś regulacji przez państwo.

Security tokens jest to jeszcze mało popularne zagadnienie, ale o potencjale finansowym wielokrotnie przewyższającym kryptowaluty i utility tokens. W uproszczeniu można powiedzieć, że chodzi o odwzorowanie różnego rodzaju aktywów i wartości poprzez tokeny. Wartość reprezentowana przez security tokens może być związana z papierami wartościowymi, z nieruchomościami, z udziałami w firmie – z dowolną prawnie regulowaną formą własności.

Tokenizacja

Można powiedzieć, że security tokens są nową formą ujęcia prawa własności. Do tej pory nieruchomości zawsze miały jasno zdefiniowanego właściciela(i) a akcje są handlowane zawsze w liczbie całkowitej (nie da się kupić połowy akcji – stąd spotykaną operacją jest tzw. split akcji). Teraz ideą jest odwzorowanie własności poprzez pewną liczbę tokenów (jeśli akcja zostaje rozbita na 100 tokenów to każdy token odzwierciedla 1/100 wartości akcji). Taka forma posiada szereg własności i przewag nad formami tradycyjnymi:

  1. Dostęp do rynku 24/7
    Większość rynków akcyjnych działa od poniedziałku do piątku w godzinach 9-10 rano do 16-17 po południu. Wieczorami, w nocy ani w weekendy handlować nie można. Giełdy kryptowalutowe działają 24 godziny na dobę.
  2. Częściowa własność
    Nie jest to koncept nowy, ale do tej pory mało skutecznie realizowany. Rozbicie akcji czy np. komercyjnej nieruchomości na tokeny daje możliwość posiadania częściowej własności dużo większej liczbie osób.
  3. Natychmiastowe rozliczenie
    W klasycznym inwestowaniu ważne jest rozróżnienie wykonania transakcji od jej rozliczenia. Rynki akcyjne czy fundusze inwestycyjne pracują najczęściej według regulacji T+2 – czyli jeśli w danym dniu wykonano transakcję (głównym elementem jest umówienie się sprzedającego i kupującego co do ceny) to rozliczenie transakcji (czyli wytworzenie całej dokumentacji związanej z transakcją i rzeczywiste przeniesienie własności ze sprzedającego na kupującego) następuje dopiero 2 dni później.
    Rozliczanie transakcji
    Obrazek pochodzi z bardzo dobrego artykułu wyjaśniającego proces rozliczania transakcji – Simple explanation of how shares move around the securities settlement system. Obecnie tzw. rynki finansowe potrafią bardzo szybko wykonywać transakcje, ale ich rozliczenie zawsze zajmuje kilka dni – w przypadku giełd kryptowalutowych takich problemów nie ma.
  4. Płynność
    Odwzorowanie czegoś drogiego (np. nieruchomość komercyjna) poprzez tokeny daje nowe możliwości obu stronom na rynku. Jeśli właściciel budynku ma problem ze sprzedażą to często łatwiej będzie sprzedać go grupie małych inwestorów kupujących określone ilości tokenów niż znaleźć jednego kupca, który kupi cały budynek. Z drugiej strony jeśli ktoś chciałby partycypować w zyskach z wynajmu budynków a nie stać go na zakup – teraz będzie miał możliwość partycypacji pomimo małych środków.
  5. Interoperacyjność
    Niezależnie od tego, czy moje tokeny będą reprezentować akcje, nieruchomości, czy cokolwiek innego – będę mógł je trzymać w jednym portfelu, ponieważ wszystkie security tokens mają w założeniu korzystać ze wspólnego standardu zapisywania i przechowywania informacji. W tym momencie nie do pomyślenia jest sprzedaż akcji i nieruchomości w ten sam sposób korzystając z tego samego systemu.


Regulatorzy – czyli potencjalne problemy


Bardzo łatwo popuścić wodze fantazji wieszcząc, że security tokens to segment nowych technologii, który już niedługo będzie wart miliardy. Być może tak będzie, aczkolwiek wiele będzie tutaj zależeć od regulatorów (wracając do pierwszej definicji – security tokens to blockchainowa reprezentacja wartości, która jest obiektem regulacji). Potencjalne 2 problemy, które ja widzę na horyzoncie:

  • dopuszczalność – pewne określone klasy wartości (jak akcje albo nieruchomości komercyjne) mogą nie być dopuszczone do bycia odzwierciedlonym w tokenach, z dowolnych powodów wskazanych przez regulatorów
  • ograniczenia w handlu – akcjami można najczęściej handlować w jednym kraju na jednej giełdzie (chociaż zdarzają się spółki notowane na kilku parkietach jednocześnie). Jeżeli więc np. odzwierciedlimy w tokenach wartość polskiej firmy notowanej na GPW – jaką mamy pewność, że polski regulator dopuści obrót tymi tokenami poza granicami kraju? A jeśli tylko w kraju – na więcej niż jednej giełdzie kryptowalutowej? Takiej pewności nie ma.

Jako ciekawostkę podaję przykład Stanów Zjednoczonych i obecne tam regulacje, które mogą zostać wybrane przez firmy w zależności od tego, w jaki sposób chcą przeprowadzić sprzedaż/dystrybucję udziałów:

  • Regulacja D
    Firma może zebrać dowolną ilość pieniędzy, ale tylko od tzw. inwestorów akredytowanych. Mogą się oni znajdować w dowolnym miejscu na świecie, ale muszą wykazać akredytację zgodnie z amerykańską normą. Nie jest konieczne, by firma dostała zgodę od SEC (Amerykańska Komisja Papierów Wartościowych), ale po sprzedaży musi ona przesłać do SEC podsumowanie. Więcej informacji w artykule Regulation D: Everything You Need to Know.
  • Regulacja S
    Firma może zebrać dowolną ilość pieniędzy, ale tylko od międzynarodowych inwestorów (akredytowanych oraz nieakredytowanych). Firma nie musi dostać zgody od SEC na przeprowadzenie transakcji.
  • Regulacja A+
    Firma może zebrać do 20 bądź w innej opcji do 50 milionów dolarów od dowolnych inwestorów (akredytowanych i nieakredytowanych) na całym świecie, ale wcześniej musi dostać zgodę od SEC na przeprowadzenie sprzedaży pod tą regulacją. Limit środków determinuje zakres audytu, jaki zostanie w firmie przeprowadzony przez SEC przed wydaniem zgody.

Jak widać wszędzie przewija się pojęcie inwestorów akredytowanych. Niestety, w USA zgodnie z przepisami dostęp do ofert na rynku niepublicznym (czyli wszystkie pierwotne tokenizacje, ICO czy nawet wręcz kupienie zwykłych akcji firmy na rynku pierwotnym) jest limitowany dla osób, które są w stanie wykazać akredytację. Innym pozostaje czekać aż dany walor będzie dostępny na publicznym rynku.


Obecny krajobraz


Jeśli chodzi o dostępne w tym momencie protokoły i firmy związane z security tokens – wyróżnić można:

  • Polymath – Polymath w zamyśle ma być dla security tokens tym, czym Ethereum jest dla utility tokens – czyli protokołem, na którym dana rzecz jest odzwierciedlana w postaci tokenów. Promuje swój standard ST-20 dla security tokens jako odpowiednik ERC-20 dla tokenów bazujących na Ethereum.
  • Harbor – Kolejny protokół dla security tokens, na razie w bardzo początkowej fazie rozwoju.
  • Securitize.io – Firma oferująca kompleks usług związanych z tokenizacją.

Wyróżnić można jeszcze 2 platformy pozycjonujące się na handlowanie tylko i wyłącznie security tokens: